Eğitimpedia Yazarı – Murat Moroğlu: Sessiz Kitaplar Üzerine

0
1940

Sessiz kitaplar… Harfi, sözcüğü ve cümlesi olmayan kitaplar. Çizimleriyle, renkleriyle ve sayfaların arasındaki bütünlükle okuyucuya bir şeyler anlatmaya çalışırlar ve bunu başarırlar. Çocukların ve yetişkinlerin son dönemde keyif aldıkları bu kitaplar ülkemizde de hak ettiği yere doğru yavaş yavaş ilerliyor.

“Bir Bavul Kitap” adlı yetişkin ve çocuklarla yaptığım söyleşilerde her yaştan bireyin bu kitaplara ilgi gösterdiğini ve sevdiğini söyleyebilirim. Söyleşilerde “sessiz” kitaplara yönelik çıkan ortak sonuç bu kitapları ilk kez gören yetişkinlerin, çocuklara göre daha fazla şaşırması… Ben bu durumun alt metnini şu şekilde okuyorum: Yetişkinlerin duygu ve düşünce dünyaları çocuklarınkine oranla çok daha sınırlı. Çocuklar birçok yeniliğe karşı daha açık ve kabullenici yaklaşırken yetişkinler duvarlarını kırmakta zorlanabiliyor. Öğretmen ya da anne ve baba rolündeki birçok yetişkin, sözcük ve cümleler olmadığı için “sessiz” kitaplara mesafeli yaklaşıyorlar. Ancak çocuklar çizimlerin ve renklerin dünyasında müthiş bir yolculuğa çıkabiliyor. Sayfalar ilerledikçe, onlara hissettirilmek istenenden daha fazlasını da çıkarabiliyorlar. Bu yazıda sizlere birkaç sessiz kitap tanıtmak istiyorum.

İlk olarak size, birçok yaş grubuyla yıllarca üzerinde çalıştığım dünya edebiyatında da adından söz ettiren değerli yazarımız Behiç Ak’ın Doğumgünü Hediyesi adlı kitabını tanıtmak istiyorum. Kitap Can Yayınları’ndan… Adada yaşayan bir çocuğa doğumgünü hediyesi alınır. Büyük bir hediye paketinin içinden biraz daha küçük boyutta başka bir hediye paketi daha çıkar. Çıkan her hediye paketinin içinde başka bir hediye paketi daha vardır ve en son yumurtanın içinden bir kuş çıkar ve kitap böylece son bulur. Okulöncesi ve ilkokula yönelik yaklaşık olarak bir dönem boyunca çalışıyorum bu kitabı. Oyun ve canlandırmalarla birçok konuya yönelik farkındalık sağlanabiliyor. Her sayfadaki çizimlerin birbiriyle ilişkisi küçük ipuçlarıyla kuruluyor. Ada ve kent yaşamı arasındaki farklılıklar, paylaşmak, hediye alıp-vermenin ilişkilere etkisi, geometrik şekiller, şiir ve öykü yazımı gibi birçok konu çocuklarla kitap eşliğinde tartışılabilir.

İkinci kitap ise Ingrid D. Schubert’e ait. Şemsiye… Bir köpekle başlayan macera, kediyle devam ediyor. Köpeğin maceraları çizimlerle anlatılmış. Kedinin maceraları ise okura bırakılmış. “Onun da maceralarını sen çiz”der gibi okura. Bu kitapla da birkaç hafta çalışmıştım. Coğrafya, farklı hayvanlar ve merak duygusu çok rahatlıkla çocuklarla irdelenebilir.

Üçüncü kitap, Canavar! Canavar?… Yazan ve resimleyen Sunghee Shin… İkinci baskısını yapan kitap ABM Çocuk ve İlk Gençlik Yayınları’ndan. Kitap iki bölümden oluşuyor. İlk bölüm sessiz kitaplara örnek. İkinci bölüm ise ilk bölümdeki çizimlerin aynı zamanda yazılı hali. Özellikle algılar üzerine çalışılabilecek bir kitap. Algının da önemli bir adımı iletişimden geçmekte. Dolayısıyla iletişim konusunun da çok rahatlıkla üzerinde durulacağı bir kitap. Ayrıca hem ön hem de arka kapaktaki doku farklılığı kitaba ayrı bir özellik katıyor. Çizimler siyah beyaz; kim bilir belki de çocuklar tarafından renklendirilmeyi bekliyordur.

Dördüncü kitap, Meav Yayınları’ndan çıkan Suzy Lee’nin Dalga isimli kitabı. Kitapta bir çocuğun deniz kenarında, dalgalarla olan güzel birlikteliğine tanık oluyoruz. Kitabın en güzel tarafı, çocuğu bir keşif sürecine çıkarması. Deniz kenarında doğayla baş başa olan çocuk “istediği” zaman bir yetişkinin (annesinin) gelmesini istiyor. Anne de çocuğun isteğine kayıtsız kalmıyor ve geliyor. Bu sayfalar aslında hem çocuklara hem de yetişkinlere anlamlı bir ileti sunuyor. Çocuklara, “sürekli ve gerekli-gereksiz yere” yetişkinlerden bir yardım talep etmektense, ihtiyaç duyduklarında yetişkinleri yanında istemeleri” gibi bir ileti sezdiriyor. Yetişkinlere de “sürekli ve gerekli-gereksiz yere” çocukların yanında olmamaları gerektiğini.

Yukarıda adı geçen kitaplar, çizimleri, iletisi, kahramanları ve “çocuğa görelik” ilkesi açısından nitelikli örneklerden bazıları. Sessiz kitapların en önemli örneklerinden birkaçı. Alıp çocuklarla beraber kendi öykülerinizi yazabilirsiniz.

Keyifli okumalar!

 

Murat Moroğlu

Yaratıcı Drama Eğitmeni

Instagram: murat.moroglu

[email protected]

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here