TRENDLER

Konuk Yazar – Dr. Bahar Eriş: Sevgili Dostum Beyin

Görüntülenme 551

0
Konuk Yazar – Dr. Bahar Eriş: Sevgili Dostum Beyin

Sevgili Dostum Beyin,

Bu mektubu bir dostun olarak yazıyorum. Bugüne kadar hakkında çok atıp tutuldu. Öyle ki, bunlara kendin de inanır oldun.

Bugüne kadar sana “Kapasiten bu kadar” dediler. “Daha fazla zorlama. Zorlasan da yapamazsın. Doğuştan bu işler. Uğraşsan da gelişemezsin. Neysen osun” dediler. Seni çaresizliğe ittiler. Bugüne dek hep bu “öğrenilmiş çaresizlik” duygusu içinde yaşadın.

Ama sana bunları söyleyenler yanlış biliyordu, sevgili dostum. Bazıları buna çok pişman, bazıları hala ısrarla aynı şarkıları söylemeye devam ediyor.

Sen sen ol, gelişimine karşı olan kötücül zihniyetlerden uzak dur! Onların kimseye bir faydası yok.

Artık seninle ilgili yepyeni bilimsel araştırmalar var. Hem teknoloji de gelişti. Görüntüleme teknikleri sağ olsun, artık tüm boyutlarınla seni görebiliyoruz. Bu daha başlangıç, zamanla seni daha da iyi anlayacağız.

Sevgili Dostum Beyin,

Sen nesin biliyor musun?

Sen “nöroplastik”sin. NÖ-RO-Pİ-LAS-TİK.

Sakin ol, kötü bir şey değil bu. Hatta muhteşem bir haber!

Şöyle anlatmaya çalışayım. Sen şimdi “Ben bu saatten sonra değişemem” diyorsun ya. Doğru değil. Duyguların, düşüncelerin, davranışların, deneyimlerin hayat boyu seni değiştirmeye devam edecek.

Nasıl mı? Bulmaca çözmekten, müzik dinlemeye, yeni bir yere gitmekten, iskambil oynamaya kadar yaşadığın tüm yeni deneyimler, yaptığın faaliyetler yeni yeni sinir hücreleri doğuracak. O hücreler arasında yeni yeni bağlantılar kurulacak. O bağlantılar kuruldukça sen güçlenecek, evrilecek, değişeceksin!

Şair diyor ya, “bir insanı sevmekle başlayacak her şey” diye; senin için de “yeni şeyler yapmakla yeniden başlayacak her şey”!

Sevgili Dostum Beyin,

Yeni şeyler öğrenmek seni sadece aktif tutmuyor, hastalıklara karşı da koruyor, biliyor muydun? Kendini sürekli geliştirirsen Alzheimer’mış, unutkanlıkmış, bunlar yanından zor geçer.

Zaten eğitim geçmişin de iyiyse, bu hastalıklara yakalanma şansın çok daha düşükmüş. Ben de yeni öğrendim. Kişinin eğitim altyapısı ne kadar kuvvetliyse, Alzheimer riski de o kadar düşükmüş.

Seni anlayabilmek için dünyanın nerelerinde ne araştırmalar yapılıyor bir bilsen! Mesela en son ta Minnesota’daki rahibelerle bile araştırma yapıldı: Bu rahibelere Alzheimer uğramıyor. Haliyle bilim insanları nasıl oluyor diye merak edip araştırdılar.

Ortaya ne çıktı biliyor musun? Bu rahibeler sürekli bulmaca çözerek, yapboz yaparak, iskambil oyunları oynayarak, güncel olayları tartışarak, türlü türlü zihinsel egzersiz yaparak senin hücreleri aktif tutmuşlar. Öyle tahtaya vurarak olmuyor bu işler. Aktif olacaksın!

Sevgili Dostum Beyin,

Londralı taksi şoförleri de sayende dünya çapında üne kavuştular. Londra deyince kraliçeden sonra şoförleri akla gelir oldu!

Neden mi? Bu şoförlerin beyinleri epey araştırıldı. Senin hipokampus denen bölgen yön bulmada çok etkili biliyorsun. İşte daha uzun yıllardır şoförlük yapanların hipokampusları daha büyük çıktı!

Yani sen belli bir işi ne kadar uzun süre yaparsan, o kısmın o kadar gelişiyor. Kas gibi. Deneyimlerin beyni nasıl geliştirdiği işte ilk böyle görüldü. Çıtayı yavaş yavaş yükselterek elbette.

Bir de dil öğrenmeye bak. Londra’da Institute of Neurology’dan yeni araştırmalar var. Buna göre yeni bir dil öğrenirsen güçleniyorsun. Gri madden çoğalıyor. Beyaz madden yoğunlaşıyor. Yani nöronların çoğalıyor, aralarındaki bağlantılar artıyor, zekan artıyor, performansın artıyor. Madde madde öğren bunları!

En güzeli de ne biliyor musun? Yaşın önemi yok, her yaşta oluyor bu! “Yaşlandım artık” bahanelerine sığınamazsın. Dil öğrenemem diyorsan her gün yeni kelime de mi öğrenemezsin? Yes, you can! Yapabilirsin!

Bir de yapabilirsen bir enstrüman çal. Sen şimdi bilmezsin, senin içinde bir bölme var, adı “Heschl’s gyrus”. “Heşıl’ın cayrusu” diye okunuyor. Sesle ilgili uyaranları burada işliyorsun. Profesyonel müzisyenlerde normal insanlara göre bu kısmın daha büyükmüş. Yani bir müzik aletiyle ne kadar çok pratik yaparsan bu kısım o kadar gelişiyor.

İşte bunlar hep nöroplastisite!

Enstrüman çalamam mı diyorsun? O zaman sudoku çöz. Bulmaca çöz. Yapboz yap. Yeni bir kitap oku. Eve hep aynı yoldan gideceğine farklı yollardan git. Her gün yeni bir kelime öğren. Yeni bir beceri edin.

Bunları yap, sonuçlarına inanamayacaksın. Öyle güzel değişimler yaşayacaksın ki, yeniden doğmuş gibi hissedeceksin.

Yapılacaklar belli. Çok zor da değil. Gerisi sana kalmış.

BİR DOST

Dr. Bahar Eriş

www.bahareris.com

 

Yorum Yazın
En Yeni İçeriklerden Hemen Haberdar Ol
Egitimpedia.com'aGiriş Yapın

Egitimpedia Hesabı ile Giriş Yap

Egitimpedia Hesabı Oluşturmak için Tıklayın!